काठमाडौं, ५ पुस – तिलगङ्गा आँखा प्रतिष्ठानलाई विश्वविद्यालयको रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यसहित राष्ट्रिय सभामा प्रस्तुत ‘तिलगङ्गा नेत्र विश्वविद्यालय विधेयक’को सम्बन्धमा सरोकारवालाहरूले गहन छलफल र सुझाव दिएका छन्। विधेयकको मस्यौदामा थप परिमार्जन गरी शीघ्र टुङ्गोमा पुर्याउन सांसदहरूले जोड दिएका छन्। प्रतिष्ठानका संस्थापक डा. सन्दुक रुइतले तिलगङ्गाले नेपाललाई आँखाको स्वास्थ्य क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बनाउन मात्र नभई, विश्वभर सेवा पुर्याउने क्षेत्रमा स्थापित गरेको बताउनुभयो।
नेपाललाई आत्मनिर्भरता र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान
डा. रुइतले तिलगङ्गा आँखा प्रतिष्ठानको ऐतिहासिक सफलताहरूलाई उजागर गर्दै आँखामा हाल्ने लेन्स उत्पादनमा नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाएको उल्लेख गर्नुभयो। “हामीले नेपाललाई मात्र होइन, विश्वलाई समेत सेवा पुर्याएका छौँ। हालसम्म ७० लाख आँखाको लेन्स निर्यात गरेका छौँ, जुन गर्वको विषय हो,” उहाँले बताउनुभयो। यसबाहेक, प्रतिष्ठानले १४ हजारभन्दा बढी आँखाको नानीको प्रत्यारोप सफलतापूर्वक गरेको र यसमा पूर्ण आत्मनिर्भरता हासिल गरेको जानकारी पनि दिनुभयो।
गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको आवश्यकता
डा. रुइतका अनुसार आँखाको स्वास्थ्य सेवा जहाँ पनि गुणस्तरीय हुनुपर्छ। “हामीले स्वास्थ्य सेवामा गुणस्तरलाई प्राथमिकता दिएका छौँ। तिलगङ्गाको व्यवस्थापन बलियो छ, र यसलाई अझ सुदृढ बनाउन विश्वविद्यालयको रूपमा स्थापित गर्नु समयको आवश्यकता हो,” उहाँले भन्नुभयो।
सांसदहरूको धारणा र सुझाव
राष्ट्रिय सभाको विधायन व्यवस्थापन समितिमा भएको छलफलमा सांसदहरूले विधेयकको महत्वलाई उच्च प्राथमिकता दिएका छन्। समितिका सभापति तुलसाकुमारी दाहालले विधेयकलाई शीघ्र टुङ्गोमा पुर्याउन समितिले गम्भीरताका साथ काम गरिरहेको बताइन्।
सांसद कृष्णप्रसाद सिटौलाले तिलगङ्गा आँखा प्रतिष्ठानलाई विशिष्टिकृत सेवा दिन सक्ने विश्वविद्यालयका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने धारणा राखे। “यो राष्ट्रिय प्रतिष्ठाको विषय हो। सरकारी तवरबाट सञ्चालित अन्य संस्थासँग नबाझिने गरी प्रतिष्ठानको विकास गर्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो।
सांसद नारायणकाजी श्रेष्ठले विधेयकका नमिलेका पक्षलाई परिमार्जन गर्दै चिकित्सा शिक्षा आयोगसँग सहकार्य गर्ने गरी अघि बढाउनुपर्ने बताए। यस्तै, अन्य सांसदहरूले तिलगङ्गा नेत्र विश्वविद्यालयलाई बीचमै अलपत्र नपर्ने स्थिर र दिगो संरचनाको रूपमा विकास गर्नुपर्ने सुझाव दिए।
तिलगङ्गाको योगदान र भविष्य
तिलगङ्गाले विगतका दशकहरूमा आँखा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार गर्दै गुणस्तरीय सेवामा नयाँ आयाम थपेको छ। “तिलगङ्गा राज्यका लागि मात्र नभई विश्वभर नेपाललाई चिनाउने एउटा महत्वपूर्ण मोडल हो। यसलाई स्वायत्त र दिगो बनाएर अघि बढाउनुपर्छ,” डा. रुइतले बताउनुभयो।
प्रतिष्ठानका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डा. रिता गुरुङले विश्वविद्यालयको रूपमा स्थापित भएपछि पनि तिलगङ्गाले आफ्नो गुणस्तर कायम राख्न कुनै कसर बाँकी नराख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्। “हामीले स्थापना कालदेखि नै प्रविधिमा ठूलो प्रगति गरेका छौँ। भविष्यमा यसलाई थप सशक्त बनाउनेछौँ,” उहाँले भन्नुभयो।
विधेयकको महत्व र उद्देश्य
‘तिलगङ्गा नेत्र विश्वविद्यालय विधेयक’ले आँखा स्वास्थ्य शिक्षाको क्षेत्रमा गुणस्तरीय अध्ययन, अध्यापन, अनुसन्धान, र सेवा विस्तार गर्न नयाँ युगको सुरुवात गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यो विधेयकले आँखाको उपचारसम्बन्धी वस्तु उत्पादन, नयाँ प्रविधिको विकास, र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सेवा विस्तारका लागि मार्ग प्रशस्त गर्नेछ।
विधेयकको प्रारम्भिक मस्यौदा असार ८ गते दर्ता भई, साउन २१ गते दफावार छलफलका लागि समितिमा पठाइएको थियो। सांसदहरूले विधेयकलाई थप परिस्कृत गर्दै छिट्टै संसद्मा टुङ्ग्याउने तयारी गरिरहेका छन्।
विश्वस्तरको विश्वविद्यालयको परिकल्पना
यस विधेयकले तिलगङ्गालाई उच्च शिक्षा, अनुसन्धान, र विशेषज्ञ सेवाको केन्द्रका रूपमा अघि बढाउन मद्दत गर्नेछ। आँखा स्वास्थ्य सेवामा नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अग्रणी बनाउन विधेयकले ठूलो योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
यो विधेयक कार्यान्वयन भएपछि नेपालले आँखा स्वास्थ्यको क्षेत्रमा मात्रै होइन, शैक्षिक र प्राविधिक क्षेत्रमा पनि नयाँ पहिचान कायम गर्नेछ।
